Azərbaycan yataqları

Şahdəniz

Xəzərin ən böyük qaz kondensatı yatağı

Şahdəniz təkcə Azərbaycan üçün deyil, Avropa üçün strateji yataqdır. Cənub Qaz Dəhlizi layihəsi (SGC) vasitəsilə Azərbaycan qazı Rusiya alternativinə çevrilir. Bu yataq ölkənin 21-ci əsrdəki enerji diplomatiyasının əsasını təşkil edir.

Kəşf ili

1999

Mərhələ 1 başlangıcı

2006

Mərhələ 2 başlangıcı

2018

Qaz ehtiyatı

1.2

trilyon m³

Kondensat ehtiyatı

240+

mln ton

Maksimum su dərinliyi

800

📍

Coğrafi mövqe

Təsvir

Bakıdan 70 km cənub-şərqdə, Xəzərin cənub hissəsi

Su dərinliyi

50–800 m

Bakıdan məsafə

~70 km

🪨

Geoloji xüsusiyyətlər

Lay (Formasiya)

Məhsuldar Qat alt hissəsi + Eosen çöküntüləri (Diyatomit)

Litologiya

Dənəli qumtaşı, çaqıltaşı, turbidit çöküntüləri — dərin-dəniz fan sistemi

Tələ tipi

Struktural-stratigrafik tələ — duzun hərəkəti ilə formalaşmış mürəkkəb antiklinal

Dərinlik

5.500–7.000 m

Reservoir yaşı

Pliyosen + Eosen (ikiqatlı sistem)

Məsaməlik (Porosity)

12–22%

Keçiricilik (Permeability)

10–200 mD

📅

İstehsal tarixi

1996

PSA imzalandı

Şahdəniz üzrə Hasilat Pay Bölgüsü Müqaviləsi — BP və ARDNŞ başda olmaqla konsorsium yaradıldı

1999

Kəşf quyusu

SD-1X kəşfiyyat quyusu böyük qaz-kondensat yatağının mövcudluğunu təsdiqlədi

2006

Mərhələ 1

Şahdəniz-1 platforması ilə hasilat başladı; Cənubi Qafqaz boru kəməri (SCP) vasitəsilə Türkiyəyə qaz verildi

2018

Mərhələ 2 (SD2)

Tam Şahdəniz-2 layihəsi işə düşdü — TANAP və TAP boru kəmərləri vasitəsilə Avropaya qaz çatdırılması başladı

2020

Avropa qazı

TAP boru kəməri İtaliyanın Apuliya sahilinə çatdı — Azərbaycan qazı ilk dəfə Avropa evlərinə daxil oldu

2030

Hədəf

Şahdəniz-2 tam gücə çatacaq: ildə 16 mlrd m³ qaz Avropaya ixrac ediləcək

⚙️

Texniki məlumatlar

Operator

BP (baş operator)

Platformalar

1 yarım batıq platforma (SD1) + 1 stasionar platforma (SD2) + dənizaltı infrastruktur

Quyu sayı

26 istehsal quyusu (SD2 tam inkişafında)

Müqavilə tarixi

4 iyun 1996

Müqavilə

Şahdəniz Hasilat Pay Bölgüsü Müqaviləsi

Konsorsium / Ortaqlar

BP (28.8%)ARDNŞ (16.7%)AzSD (SOCAR subsidiary, 10%)LUKOIL (10%)NIOC (10%)TotalEnergies (10%)TPAO (19%)

💡

Bilirdinizmi?

Şahdəniz Avropanın enerji müstəqilliyinin açarıdır. TANAP–TAP boru kəməri sistemi vasitəsilə Azərbaycan qazı Türkiyə, Yunanıstan, Albaniya və İtaliyanı keçərək Avropaya çatır — 3.500 km.

SD2 çərçivəsində dəniz dibinə 500 km-dən çox sualtı boru xətti çəkilib — Xəzərdə rekord.

Yatağın qaz ehtiyatı 1.2 trilyon kubmetr — Azərbaycanın 300 ildən artıq qaz istifadəsini ödəyə biləcək həcmdə.

Şahdəniz dünyanın ən dərin dəniz qaz yataqlarından biridir: bəzi rezervuarlar 7.000 metr dərinliyə çatır.

2020-ci ildə ilk Azərbaycan qazı İtaliyanın Apuliya bölgəsindəki terminalda qəbul edildi — 'Cənub Qaz Dəhlizi'nin tarixi açılışı.

Digər yataqlar

Günəşli Çıraq Azəri Neft Daşları