Azərbaycan yataqları

Neft Daşları

Dünyanın ilk açıq dəniz neft şəhəri

Neft Daşları yalnız bir neft yatağı deyil — insan iradəsinin simvoludur. 1949-cu ildə Sovet mühəndisləri açıq dənizdə şəhər tiktilər, dünyada ilk belə layihəni həyata keçirdilər. Bu yataq Azərbaycanın dəniz neft texnologiyasına verdiyini sübut etdi.

Kəşf ili

1949

İlk hasilat

1949

Trestlər uzunluğu

200+

Ərazisi

~300

km²

Pik əhali

~5.000

işçi (1960s)

Ümumi hasilat

170+

mln ton

📍

Coğrafi mövqe

Təsvir

Bakıdan 110 km şərqdə, Xəzər dənizinin ortasında

Su dərinliyi

20–40 m

Bakıdan məsafə

~110 km

🪨

Geoloji xüsusiyyətlər

Lay (Formasiya)

Məhsuldar Qat — Balaxanı, Sabunçu layları; Eosen çöküntüləri

Litologiya

Qumtaşı, konqlomerat, alevrolit; dayaz-dəniz çöküntüsü

Tələ tipi

Struktural tələ — dayaz sualtı antiklinal

Dərinlik

400–1.200 m (dayaz rezervuarlar)

Reservoir yaşı

Pliyosen + Eosen (çoxlaylı sistem)

Məsaməlik (Porosity)

22–32%

Keçiricilik (Permeability)

100–600 mD

📅

İstehsal tarixi

1949

Kəşf və ilk hasilat

14 noyabr 1949 — dənizdə ilk quyu vuruldu. Sovet geologu Ağa Kərimov bu yatağı tapdı.

1951

Şəhərin salınması

Suüstü estakada (trestl) sistemi genişləndirildi; işçilər üçün yaşayış binaları tikildi

1960

Qızıl dövr

Neft Daşları öz əhalisi, mağazası, kinoteatrı, çörəkxanası olan tam şəhərə çevrildi; 5.000 nəfərə yaxın insan yaşayırdı

1970

Hasilatın zirvəsi

İllik 7–8 mln ton neft hasilatı. Sovet İttifaqında ən məhsuldar dəniz yatağı

1991

Müstəqillik dövrü

Sovet investisiyalarının dayandırılması; infrastruktur sürətlə köhnəldi

2000

Bərpa cəhdləri

ARDNŞ yatağın bir hissəsini bərpa etdi, yeni quyular qazıldı

2024

Miras statusu

Sənaye-tarixi abidəsi kimi qorunur; hasilat davam edir, lakin kiçik həcmdə

⚙️

Texniki məlumatlar

Operator

ARDNŞ (tam dövlət nəzarəti)

Platformalar

200+ metal trestl (estakada) üzərində 2.000+ quyu başlığı

Quyu sayı

2.500+ quyu qazılıb (tarixi); ~300 aktiv

Müqavilə tarixi

1949-dan davam edir

Müqavilə

ARDNŞ birbaşa idarəetmə

Konsorsium / Ortaqlar

Sovet dövründə — Azərneft trestiMüstəqillikdən sonra ARDNŞ

💡

Bilirdinizmi?

Neft Daşları dünyada ilk açıq dəniz neft şəhəridir. Sovet dövründə orada çörəkxana, mağaza, kinoteatr, 10 mərtəbəli yaşayış binaları var idi.

Dünyanın heç bir yerində bu həcmdə trestl (körpü) sistemi tikilməmişdir — 200 km-dən çox estakada dəniz üzərindədir.

1960-cı illərdə şəhərdə limon ağacları belə becərilirdi — işçilərin ərzaq ehtiyacını ödəmək üçün.

Neft Daşları SSRİ filminin çəkildiyi məkan olub; 'The World Is Not Enough' (Bond) filminin bir səhnəsi buradan ilhamla çəkilib.

Şəhərin estakadaları zamanla köhnəldi: 100 km-dən çoxu artıq su altındadır, lakin qalanı hələ fəaliyyətdədir.

Digər yataqlar

Günəşli Çıraq Azəri Şahdəniz